Tłuszcze w oleju konopnym

2019-11-04
Tłuszcze w oleju konopnym

mgr Magdalena Kantor
,,Profil tłuszczowy konopi siewnych’’

W dzisiejszych czasach coraz ważniejsze jest dla nas zdrowe odżywianie i jego wpływ na nasz organizm, jego funkcjonowanie i na nasze zdrowie. Często słyszy się również o zdrowotnych właściwościach tłuszczu. Ta wiedza jest bardzo ważna, ponieważ może uchronić nas przed wieloma chorobami cywilizacyjnymi. Musimy mieć świadomość, że w zdrowym odżywianiu nie chodzi o unikanie tłuszczu w ogóle, ale o wybieranie tych zdrowych tłuszczy, a unikanie tych złych.

W przypadku produktów konopnych, a konkretnie wytwarzanego z konopi siewnych oleju, mamy do czynienia z bardzo dobrym profilem tłuszczowym.  Co dokładnie oznacza dobry profil tłuszczowy? Aby to wyjaśnić, musimy zacząć od przedstawienia znaczenia kwasów tłuszczowych dla naszego organizmu.


Jeszcze do niedawna popularnie sądzono, że zdrowa dieta to dieta uboga w tłuszcz. Na szczęście naukowcy stale poszerzają naszą wiedzę żywieniową, dzięki czemu dziś wiemy, już jak ważny jest tłuszcz, oraz dlaczego może być on również zgubny dla naszego zdrowia. Organizm człowieka w pewnym stopniu składa się z tłuszczu. Optymalna ilość tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka dorosłego to ok. 21-34% dla kobiet i ok. 8-24% dla mężczyzn (dokładne zakresy zależą również od wieku). Niebezpieczny dla nas jest zarówno nadmiar tego tłuszczu (otyłość), jak i niedobór. Tłuszcze odgrywają niezwykle ważne funkcje w naszym organizmie. Są one również prekursorami w reakcjach biochemicznych, które regulują wiele procesów zachodzących w ludzkim organizmie-są na przykład niezbędne do przeprowadzenia procesu oddychania komórkowego w mitochondriach. Kwasy tłuszczowe stanowią niezwykle ważne elementy strukturalne w budowie błon komórkowych. Ich rolą jest między innymi usuwanie toksyn z komórek, pośredniczą w dostarczaniu substancji odżywczych, wzmacniają układ odpornościowy, ograniczają powstawanie stanów zapalnych. Dodatkowo uczestniczą w regeneracji mięśni, zębów, kości i komórek nerwowych. Bez tłuszczów niemożliwy jest transport przez ściany jelita witamin A, D, E i K, czyli tzw. witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Tłuszcze stanowią ponadto źródło energii. Z 1 g tłuszczu organizm jest w stanie uzyskać 9,3 kcal – jest to ponad 2 razy więcej niż ilość energii uzyskiwana z węglowodanów lub białek.

olejek CBD



Z dietetycznego punktu widzenia tłuszcze w pożywieniu dzielimy na nasycone i nienasycone. Te pierwsze, nazywane również SFA (ang. saturated fatty acids) to głównie tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, choć znajdują się one również w oleju kokosowym czy palmowym. Łańcuchy kwasów tłuszczowych w tym przypadku posiadają jedynie wiązania pojedyncze. Tego rodzaju tłuszcze organizm człowieka jest w stanie wytworzyć samodzielnie, dlatego też nie nazywa się ich niezbędnymi. Główną ich funkcją jest dostarczanie energii. Ich źródłem, jak już wspomniałam, są produkty pochodzenia zwierzęcego – mięso, mleko i produkty mleczne, jaja. Wyjątkiem są ryby – zawierają one w większości dobre, nienasycone tłuszcze. Dieta bogata w tłuste produkty zwierzęce jest dla nas niebezpieczna właśnie z powodu dużej zawartości tłuszczy nasyconych. Ich nadmierna podaż wiąże się z rozwojem chorób cywilizacyjnych – miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca. Wiąże się to z tym, że kwasy tłuszczowe nasycone spożywane w nadmiarze podnoszą poziom złego cholesterolu LDL we krwi, a także zwiększają jej krzepliwość. To przyczynia się do powstawania zakrzepów, które odkładają się w ścianach tętnic, powodując zwężenie ich światła.



Drugą grupą kwasów tłuszczowych są kwasy nienasycone. Dzielimy je na jedno- i wielonienasycone. Kwasy tłuszczowe jednonienasycone, zwane również MUFA (ang. monounsaturated fatty acids) również nie są nazywane niezbędnymi, ponieważ organizm jest w stanie w pewnym stopniu pokryć zapotrzebowanie na te tłuszcze. MUFA, pod względem budowy chemicznej, charakteryzują się występowaniem tylko jednego wiązania podwójnego w swoim łańcuchu, którego duże ilości znajdują się w oliwie z pierwszego tłoczenia. Jednonienasycone tłuszcze mogą stanowić dla organizmu źródło energii. Dobrym źródłem MUFA są głównie produkty roślinne: oliwki, orzechy laskowe, pistacje, migdały, orzechy ziemne, awokado, oleje z tych produktów, olej rzepakowy, ale również żółtko jaj. Doniesienia na temat wpływu MUFA na organizm są różne. Według niektórych badaczy nie mają one negatywnego wpływu na organizm, wręcz przeciwnie – obniżają stężenie cholesterolu całkowitego we krwi. W przeciągu ostatnich lat pojawiły się liczne wyniki badań sugerujące, iż jednonienasycone kwasy tłuszczowe mogą odgrywać ważną rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Jak wskazują niektóre publikacje naukowe, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, a przede wszystkim wyżej wspomniany kwas oleinowy, mogą zmniejszać ryzyko rozwoju miażdżycy tętnic. Wyniki niektórych badań naukowych sugerują, że kwas oleinowy może przyczyniać się do obniżenia we krwi cholesterolu frakcji LDL i jednocześnie zwiększać dobry cholesterol” frakcji HDL.

certyfikaty

Na koniec omówię kwasy tłuszczowe, okrzyknięte, nie bez powodu, niezbędnymi, czyli wielonienasycone kwasy tłuszczowe, zwane inaczej PUFA (ang. polyunsaturated fatty acids). Organizm człowieka nie jest zdolny do wytwarzania wiązań podwójnych w kwasach tłuszczowych w pozycjach n-3 i n-6 (czyli przy 3 i 6 od końca atomie węgla), dlatego nie może on wytworzyć tych kwasów tłuszczowych. Z tego powodu musimy dostarczać kwasy PUFA z pożywieniem – stąd nazwa niezbędne” (NNKT – niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe). Nie stanowią one dla organizmu źródła energii, ale są mu potrzebne m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i układu krążenia. W obrębie PUFA dokonuje się jeszcze jednego kluczowego podziału – na kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6. Dobrym źródłem tych tłuszczy są głównie ryby morskie i owoce morza, ale znajdują się one również w produktach pochodzenia roślinnego, np. w oleju lnianym czy konopnym. W grupie kwasów omega-6 wyróżniamy głównie: kwas linolowy (LA), kwas gamma-linolenowy (GLA) oraz kwas arachidonowy (ARA). Źródłem tych kwasów tłuszczowych są oleje roślinne, orzechy, pestki i nasiona. Mówiąc o kwasach omega-3 i omega-6 należy wspomnieć o niezwykle ważnym stosunku tych kwasów w codziennej diecie. Idealny stosunek omega-6 do omega-3 określa się na przynajmniej 5:1 lub 6:1.

Wniosek jest taki, że w naszej diecie tłuszcze roślinne powinny pięcio- lub sześciokrotnie przewyższać ilością tłuszcze rybie. Tymczasem we współczesnej diecie Europejczyków stosunek ten wynosi 15:1 lub nawet 20:1! Co to oznacza prostymi słowami? Dieta mieszkańców Europy zawiera zbyt mało kwasów omega-3 i zbyt wiele kwasów omega-6. Wiąże się to z małym spożyciem ryb i owoców morza. W Japonii, gdzie spożywa się więcej ryb i alg, stosunek ten wynosi nawet 3:1! W tym kraju ludność ma najwyższą przewidywaną długość życia i najniższy odsetek zawałów serca i chorób nowotworowych. Wiele badań naukowych udowodniło, że zaburzony stosunek kwasów omega-6 i omega-3 (nadmiar omega-6) może sprzyjać procesom zapalnym, rozwojowi raka, zapaleniu stawów, chorom serca, cukrzycy, demencji i chorobie Alzheimera, stanom zapalnym jelit. Tłuszcze wielonienasycone omega-6 przy niedostatku tłuszczów wielonienasyconych omega-3 stymulują wzrost nowotworów prostaty, przyśpieszają postęp histopatologiczny i zmniejszają przeżywalność pacjentów z rakiem prostaty, podczas gdy tłuszcze wielonienasycone omega-3 mają odwrotne, pozytywne działanie.

olej z nasion konopi

Olej pozyskany z nasion konopi jest bardzo cennym olejem, biorąc pod uwagę stosunek kwasów tłuszczowych. Zawiera on kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 w stosunku 3:1, czyli takim, jaki występuje w idealnej pod tym względem diecie Japończyków. Taki skład powoduje, że olej ten jest często wykorzystywany w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Olej konopny zawiera ponad 80% kwasów NNKT, przy czym 15-25% stanowią kwasy omega-3, a 50-70% kwasy omega-6. Dodatkowo możemy w nim znaleźć kwas gamma-linolenowy GLA, o którym pisałam w poprzednim artykule. Kwas GLA jest wielonienasyconym kwasem tłuszczowym z grupy omega-6. Powstaje z kwasu linolowego (LA) wskutek działania enzymu -6-desaturazy i jest bezpośrednim prekursorem prostaglandyn serii 1 (PGE1) oraz leukotrienów i tromboksanów serii 3 (LT3, TBX3). Dzięki konwersji do PGE1 związek ten potrafi obniżać stężenie lipidów w surowicy krwi oraz ma działanie antyproliferacyjne i przeciwzapalne. Dodatkowo rozszerza naczynia krwionośne oraz wpływa na zmniejszenie krzepliwości krwi. Przekształcanie kwasu linolowego w GLA zależy od aktywności wspomnianej wyżej -6-desaturazy. Jest to enzym związany z błoną siateczki śródplazmatycznej, występujący u ludzi w niewielkich ilościach. Ponadto niektóre stany patologiczne oraz fizjologiczne starzenie się organizmu dodatkowo ograniczają jego aktywność. Stąd, mimo stosunkowo dużego spożycia kwasu linolowego, którego źródłem w Europie jest szeroko używany olej słonecznikowy, w niektórych sytuacjach zasadne wydaje się dostarczanie organizmowi „gotowego” kwasu gamma-linolenowego. I tu pojawia się pole do popisu dla olejów bogatych w ten kwas.

Zamiast stosować kolejną suplementację w tabletkach, możemy wprowadzić do diety oleje posiadające w swym składzie kwas GLA, np. olej konopny. GLA w pożywieniu znajduje się również w mleku matki i w niewielkiej ilości w podrobach. Najbogatszym zaś jego znanym źródłem jest szmaragdowozielona alga spirulina o kształcie spirali. Może ona zawierać nawet do 30% tego kwasu. Innymi jego wartościowymi surowcami są nasiona: konopi siewnych, ogórecznika lekarskiego oraz wiesiołka dwuletniego i dziwnego. W oleju konopnym kwas GLA występuje na poziomie 3-4%. Kwas ten posiada działanie antyzapalne, przez co przeciwdziała wielu procesom w organizmie prowadzącym do rozwoju chorób, w tym nowotworów czy miażdżycy. Właściwości tego kwasu mogą stanowić pozytywny element wspomagający leczenie jaskry. Między innymi wspominana wyżej zdolność kwasu γ-linolenowego do rozszerzania naczyń oraz poprawy krzepliwości krwi u pacjentów z udowodnionymi „naczyniowymi” czynnikami ryzyka neuropatii jaskrowej, takimi jak: skłonnością do skurczu naczyń, niedo- lub nadciśnieniem. Częstym problemem pacjentów z jaskrą, ze względu na starszy wiek i działania uboczne stosowanych miejscowo leków, jest zespół suchego oka. GLA nie tylko zmniejsza objawy suchości, ale także redukuje stan zapalny powierzchni oka będący źródłem dolegliwości.

Oprócz kwasów wielonienasyconych w oleju konopnym są także inne cenne związki, takie jak: fosfolipidy, sitosterole, tokoferole, karotenoidy, terpeny, salicylan metylu. Ich obecność wspomaga korzystne działanie NNKT. Dzięki zawartości steroli, szczególnie zaś β-sitosterolu, tłuszcz ten charakteryzuje się właściwościami przeciwzapalnymi i przeciwdrobnoustrojowymi. Wpływa korzystnie na poziom cholesterolu w organizmie. Olej konopny zawiera mieszaninę α-, β-, γ- i δ-tokoferoli oraz pochodnych γ-tokotrienolu o działaniu antyoksydacyjnym. Ograniczają ryzyko powstawania chorób sercowo--naczyniowych, nowotworów, związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej (AMD). Zawarte w oleju konopnym terpeny nie tylko nadają mu charakterystyczny zapach, ale także decydują o jego właściwościach przeciwzapalnych i przeciwutleniających. Olej z konopi jest również dobrym źródłem kannabinoidów w diecie.

Olej konopny zawiera także kwas stearydynowy SDA, który jest prekursorem wyższych” kwasów tłuszczowych omega-3. SDA możemy znaleźć jedynie w oleju z nasion czarnej porzeczki, nasionach konopi i oleju konopnym. W organizmie człowieka SDA może być syntetyzowany z kwasu alfa-linolenowego, jednak zazwyczaj proces ten jest zaburzony przez stres, kawę, alkohol, podeszły wiek, nadwagę, podwyższony poziom insuliny czy niektóre leki. Dlatego też organizm jest nastawiony na otrzymywanie SDA z zewnątrz. Wytwarzanie kwasu SDA jako warunku do powstania kwasów DHA i EPA nazywane jest często wąskim gardłem”. W konopiach kwasy omega-3 występują w postaci łatwej do wykorzystania przez organizm. Kwas SDA jest głównym składnikiem mózgowych komórek nerwowych oraz siatkówki oka, przez co jest niezwykle ważny dla naszej kondycji umysłowej i prawidłowego widzenia. Ponadto należy zauważyć, że olej konopny jest idealnym rozwiązaniem dla osób niespożywających ryb, np. dla wegetarian czy wegan, lub osób, które po prostu ryb nie lubią.
Ważną kwestią, o której należy wspomnieć jest sposób użycia i przechowywania oleju konopnego.  Przede wszystkim, jak każdy olej zawierający dużo NNKT, olej konopny powinien być spożywany na zimno (np. do sałatek). Wielonienasycone kwasy są bardzo niestabilne (mogą oksydować lub jełczeć). Z tego powodu nie powinny być poddawane obróbce termicznej, powinny być przechowywane w lodówce, w butelkach z ciemnego szkła. Ponadto niekorzystnym zabiegiem będzie podgrzewanie oleju konopnego. Przy temperaturze powyżej 60 stopni Celsjusza w oleju konopnym zachodzą niekorzystne zmiany. Smażenie na olejach zawierających w swym składzie dużo nienasyconych kwasów tłuszczowych sprzyja powstawaniu tłuszczów trans, których powinniśmy unikać.
Nasza współczesna dieta wymaga znacznej poprawy. Obecnie obserwuje się coraz większy wpływ tzw. amerykańskiej diety” na zdrowie Europejczyków. Częste spożywanie posiłków typu fast-food i niedostrzeganie wpływu pożywienia na zdrowie skutkuje zwiększającym się odsetkiem osób otyłych oraz osób cierpiących na choroby cywilizacyjne związane z nadmierną masą ciała. Problem złej diety dotyczy również osób szczupłych, które nie dostarczają sobie często esencjonalnych składników pożywienia. W związku z powyższym tak ważne jest wprowadzanie do swojej diety produktów bogatych w te związki, tzw. superfoods, do których należą konopie. Należy docenić produkty konopne, ze względu na ich wspaniały skład, który jest dziełem natury, a nie chemicznych czy genetycznych zabiegów człowieka.


Źródła:
1. Simonsohn B. ,,Konopie. Cud Natury’’ (2016)
2. Skowyra A., Grabska-Liberek I., Stachowska U., Jankowska-Lech I., Tesla P. ,,Rola kwasu α-liponowego i γ-linolenowego w jaskrze’’, Post N Med 2017; XXX(03): 144-147
3. Siudem P., Wawer I., Paradowska K. ,,Konopie i kannabinoidy’’, FARMACJA WSPÓŁCZESNA 2015; 8: 1-8
4. Łoźna K., Kita A., Styczyńska M, Biernat J. ,,Skład kwasów tłuszczowych olejów zalecanych w profilaktyce chorób cywilizacyjnych’’, Probl Hig Epidemiol 2012, 93(4): 871-875
5. Jarosz M. ,,Normy żywienia dla populacji polskiej’’, IŻŻ 2017
6. Przybyla Z., Kordus K. ,,Świadomość społeczeństwa na temat wykorzystania oleju konopnego’’, 4 / 2018 / vol. 7, Kosmetologia Estetyczna: 393-396
7. https://www.konopie-online.pl
8. https://kcalmar.com


Pokaż więcej wpisów z Listopad 2019
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel